ورود به اکانت شما

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا بخاطر بسپار

ایجاد حساب کاربری

فیلد های ستاره دار را پر کنید.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *
کپچا *
بارگذاری کپچا

نقش جغرافیا در شکل گیری و توسعه مهارت های زندگی

جغرافیا علمی برای زندگی بهتر جغرافیا علمی برای زندگی بهتر دبیر میلاد منصوری

نقش جغرافیا درشکل گیری و توسعۀ مهارت های زندگی

 

جغرافیا عبارت است از روابط متقابل انسان ،تکنیک ،مدیریت و محیط

مقدمه:

قدرت علم جغرافیا بر کسی پوشیده نیست علمی که از نخسیتن روز استقرار انسان بر روی کرۀ زمین با انسان همگام و همراه بوده است و به عنوان یکی از عوامل مؤثر در تحولات اجتماعی و تاریخی جوامع بشری نقش داشته است.علم جغرافیا علیرغم بیش از نیم قرن تدریس آن در دانشگاهای کشور و فارغ التحصیل شدن هزاران نفر در مقطع های مختلف هنوز در نظر تصمیم گیرندگان و برنامه ریزان ناشناس مانده است.

علت عدم شناسایی این علم و مهجور ماندن آن در جامعه چیست؟ و ما دانش آموختگان این رشته برای شناساندن این علم و نشان دادن توانایی های آن در ساخت و ساز جامعه چه کرده ایم ؟

عوامل مؤثر و فراوانی در ناشناس ماندن جغرافیا مؤثر بوده اند که به شرح ذیل می باشند:

1- عدم توجه کافی به درس جغرافیا در دوره دبیرستان و عدم نقش جغرافیا در مواد امتحانی کنکور سراسری

2- نحوۀ پذیرش دانشجویان این رشته و توجه به سیستم تعیین رشته در کنکور

3- نحوۀ تدریس جغرافیا در دانشگاه که بشتر به مطالب تئوری توجه می کند و کمتر دروس تدرس شده با کار علمی توأم می گردد.

4- عدم شناخت صحیح دولتمردان و برنامه ریزان از عملکرد و توان جغرافیا در برنامه ریزی های توسعه و مطالعات زیر بنایی

راستی جغرافیا چیست و چه استفاده هایی در زندگی دارد؟ آیا جغرافیا نیز همانند سایر علوم دیگر ، همانند پزشکی، روان شناسی ، الکترونیک ، و غیره ...... است یا پائین تر و یا بالاتر از این علوم است؟

پاسخ دادن به این سئوالات شاید خیلی شبهه بر انگیزه باشد زیرا که جغرافیا نه تنها از علوم یاد شده دربالا فراتر و مقدم تر است بلکه بر تمام علوم ارجعیت و برتری دارد. زیرا عمر جغرافیا برابر با عمر انسان کرۀ زمین است یعنی اینکه از زمانی که انسان بر روی کرۀ زمین ایجاد شد علم جغرافیا نیز بوجود آمد در صورتیکه سایر علوم دیگر با توجه به پیشرفتهای بشر و با تکامل تکنولوژی و پیشرفت تمدنها ظاهر شدند اما جغرافیا از همان بدو و ایجاد انسان در روی این کرۀ خاکی عرض اندام کرد و امروزه هم ما عملکرد های جغرافیا را در زندگی روزمره می بینیم.

تمام پیشرفتها یی که در علوم هواشناسی ، جو ، فضا ،جنگل ها ، دریا ، اقیانوسها و سایر مطالعات می بینیم در گرو علم جغرافیا است چرا که با مطالعۀ ریزشهای جوی ، فشار  و دما بود که سازمان های هواشناسی و پیش بینی آب و هوا در سراسر دنیا شکل گرفت.

با مطالعه خاک، پتانسیل ها ، افق ها، و دانه بندی خاک و نفوذ پذیری خاک بود که علم خاک شناسی و مطالعات خاک در دنیا شکل گرفت.

اگر مطالعۀ آبهای جاری نبود هیچگاه بشر به فکر احداث سد و ذخیره کردن آبهای جاری نمی افتاد وهرگز تولید برق سفید (برق هیدروالکتریک ) به منصه ظهور نمی رسید.

اگر مطالعات سطح زمین و اقیانوسها و دریا و سواحل نبود بشر هیچگاه به فکر استخراج نفت از دریاها و اقیانوسها و فلات قاره نمی شد.

اگر مطالعات هواشناسی نبود هرگز بشر قادر به مسافرت های طولانی نمی شد.

آیا تمام این پیشرفتها و بوجود آمدن این همه علوم که همه وهمه زیر مجموعه جغرافیا هستند با جغرافیا مرتبط نیست؟ آیا تمام این پیشرفت ها و بوجود آمدن تمدنها در 8000سال پیش در بین النهرین نتیجه شناخت انسانها از علم جغرافیا نبوده است؟ آیا سفر به کرات دیگر ، سفر به اعماق آبها واقیانوسها ، استخراج ذخایر دریایی از سواحل ، استفاده از انرژ ی جذرو مد آب اقیانوسها و دریا برای تولید الکتریسته ، نتیجه شناخت جغرافیا نبوده است؟

آری ، ما هر روزه نقش جغرافیا را در زندگی می بینیم ولی باور نداریم ، چرا همیشه می گوییم که اگر یک لحظه برق قطع شود تمام چرخ اقتصادی دنیا و زندگی انسانها در سرتاسر این کره خاکی مختل می شود ولی هیچگاه نگفته ایم اگر علم جغرافیا شناخته نمی شد آیا امروز بشر به همین راحتی بر روی این کره زندگی می کرد.

جغرافیا در طول تاریخ فقط در گوشه کتابخانه ها و در دانشگاهها بصورت تئوری و فقط دانش آموزان از جغرافیا کلمه جغرافیا را بر روی کاغذ نگارش می کنند . اما این جغرافیا که در کشور خودمان آن را می بینیم در دنیا نگاه دیگری به آن است.

جغرافیا در اروپا و امریکا شامل تمام علومی است که همان طور که از اسمش پیدا است علم مربوط به زمین و تمام پدیده های ساکن و غیر ساکن است. یعنی اینکه وقتی ما از جغرافیا نام می بریم یعنی زمین و زمین بستر انسان است که بر روی آن زندگی می کند آن را تغییر و تحول میدهد  آن را آلوده می سازد . نفت را از دل زمین بیرون می آورد . بر جهای سر به فلک کشیده  را بر روی همین زمین بنا می کند و غذای خود را از همین زمین بدست آورد.

در آن طرف دیگر انسان  به عنوان عاملی است که جغرافیا را کامل می کند یعنی زمین را انسان ، روابط متقابل و تکنیک و تکنولوژی و مدیریت خوب می تواند یک جامعه را خوشبخت نماید.مطالعۀ ما دربارۀ جغرافیا و استفاده از آن در زندگی هرگز کافی و وافی نبوده است و هیچگاه نتوانسته ایم از جغرافیا به نحو احسن و آ« طور که باید و شاید از این علم استفاده نمائیم.

با علم جغرافیا است که ما سایر ملل وانسانهایی که در این کره هستند را می شناسیم. مذاهب آنها را برسی می کنیم نوع نژداد آنها را تشخیص می دهیم گویش و زبان آن را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهیم و بالاخره علم جغرافیا است که انسانها ی این کره را به هم نزدیک کرده است و مراودات انسانی صورت گرفته است. اگر این مراودات انسانی نبود بشر هرگز قادر به پیش بینی آب و هوا نبود و علم هواشناسی بوجود نمی آمد.هرگز مسافرتهای دور کرۀ زمین و درون قاره ای و برون قاره ای صورت نمی گرفت. بسیاری از مناطق کرۀ زمین ناشناخته می ماند( کماکان که هنوز هم بسیاری از مناطق کرۀ زمین ناشناخته است).

مادر کشورمان ایران از جغرافیا عناوین چند پایتخت مهم جهان ، چند رود مهم جهان و چند کوه و قله بلند و جمعیت را به فرزندانمان یاد می دهیم در صورتیکه جغرافیا فقط در این چند مقوله خلاصه نمی شود.

علم جغرافیا بسیار وسیع تر و فراوانتر از این چند واژه و عنوان است . جغرافیا بسیار گسترده تر از این الفاظ و وا ژه های کوچک است و قتی ما به مطالعه جغرافیا می پردازیم دربارۀ جغرافیای پزشکی که صحبت می شود خود دارای یک کتاب چندهزار صحفه ایست که هیچ کس به آن توجه نکرده است راستی مگر علم پزشکی به جغرافیا مرتبط است ؟ آری ، مگر بحث مهاجرت پرندگان از آن سوی کرۀ زمین به این سوی کرۀ زمین و آوردن آنفولانزای مرغی و شیوع  این بیماری در برخی کشورها به جغرافیا مرتبط نیست؟

مگر وزش بادهای باران آور که که موجب رحمت وبرکت برای یک کشور و یک قاره است با جغرافیا در رابطه نیست. مگر سرد شدن یک قسمت از کرۀ زمین و تاثیر آن بر همسایگان با جغرافیا مرتبط نیست. همۀ این مسائل در زندگی ما انسانها نقش مهمی ایفا می کند ولی انسانها از این مسئله غافل هستند.

ما انسانها درلحظه، لحظۀ گذشت عمر خود جغرافیا را در زندگی روزمره لمس می کنیم ولی باور نمی کنیم. اگر مطالعۀ دیگر نقاط کره زمین مد نظر نبود آیا هرگز موتور بخار اختراع می شد و به دنبال آن موتور درون سوز و سایر پیشرفتها اگر هدف مطالعه سایر سر زمین ها نیست چرا بشر آسمانها را مسخر خود کرده است. اگر هدف مطالعه و استفاده از منابع زمینی نیست پس این همه جنگ و خون ریزی و لشگر کشی ها برای چیست؟ ساخت موشکهای قاره پیما ، ساخت زیر دریاییهای اتمی ، ساخت کشتی های جنگی (ناو) همه مرتبط با جغرافیا است تا بشر برای بدست آوردن منابع بیشتر از زمین تلاش نماید و تمام این مسائل بر هیچ کس پوشیده نیست.

اختراع برق، اختراع تلفن، احداث جاده های زمینی ،(چارت های هوایی ،دریایی) ساخت تونلهای زیر دریا برای ارتباط کشورها با یکدیگر همه و همه مرتبط با جغرافیا است.

و اما اینترنت و تبدیل تمام این کره بصورت یک دهکدۀ جهانی ، یعنی اینکه آن قدر ارتباطات وسیع و سریع شده است که تمام این جهان به اندازۀ یک دهکدۀ کوچک است.

بشر هنوز هم در راه پیشرفت و کسب علم است هنوز در ابتدای راه است. استفاده از انرژی خورشید و ساخت باطری های خورشیدی استفاده از باد و ساخت نیروگاههای بادی در سرتاسر این کره ، استفاده از انرژی ژئوترمال زمین(زمین گرمایی) ، استفاده از انرژی جذر و مد آب دریاها و اقیانوسها (نیروگاههای برق آبی)، استفاده از آب اقیانوسها به عنوان خنک کننده ، (در نیروگاههای اتمی) همه و همه هنوز در ابتدای راه و پیشرفت است.

بشر هنوز نتوانسته است این کرۀ خاکی و این عالم هستی را بشناسد چرا که دامنه علم وسیع است . بشرتنها گوشه ای از این عالم را هم نشناخته است . و در قرآن هم بارها و بارها به این مسئله توجه شده است که روزی برسد که انسانها تمام آسمانها و زمین را مسخر خود نمایند. خورشید را به اختیار و ارادۀ خود ، آبها را در اختیار خود و بادها را به نیروی خویش در آورند.

اما هنوز موقع آن نرسیده است ، بشر هنوز در ابتدای راه است و دارد می رود تا به آن مرحله برسد . اگر چه استفاده ناصحیح از آب و خاک و سایر پدیده های الهی و خدادادی باعث شده است که زندگی انسانها به مخاطره بیفتد، اگر ما شاهد سیل های مخرب و ویرانگر هستیم ، اگر شاهد خشکسالی های مکرر و طولانی هستیم ، اگر شاهد زمین لغزش های وسیع هستیم و اگر شاهد گرم شدن و تغییر اقلیم هستیم همه و همه به خود ما برمیگردد. و مسبب و عامل آن انسان است . انسان است که با استفاده غلط، خاک را آلوده می کند. انسان است که با استفاده ناصحیح آب ها را آلوده می کند. انسان است که با استفاده های غلط هوا را آلوده و باعث گرم شدن زمین می شود.(گاز های گلخانه ای)

اما به همه این بحث ها و گفته ها بشر باید به فکر راه حل اساسی باشد و آن راه حل این است که در خیلی از موارد باید در رفتارهای خود تجدید نظر نماید . اگر بشر خواستار یک کرۀ سبز و زیباست و از طرفی دیگر توسعه پایدار را هم می طللبد نباید محیط زیست خود را آلوده کند. توسعه پایدار با نگاه به منابع و نسل های آینده و پرهیز از هرنوع آلودگی های زیست محیطی باید صورت گیرد. هر توسعه ای نمی تواند پایدار باشد. بلکه توسعه پایدار یعنی برنامه ریزی و مدیریت صحیح برای منابع و حفظ آن برای آیندگان و جلوگیری از آلودگی محیط زیست می باشد.

 

 


دکتر محمد حسین پاپلی یزدی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
آخرین ویرایش در پنج شنبه, 18 آبان 1396 ساعت 18:56
گروه کاسپین

دبیر جغرافیا مدارس شهرستان بابلسر

geographyonline.ir

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تازه ترین ها

گالری پست

جغرافیا

نقش جغرافیا در شکل گیری و توسعه مهارت های زندگی

زیرشاخه جغرافیا،  جغرافیای انسانی

تایم لپس سرزمین ابرها

تابعیت

زیرشاخه جغرافیا،  جغرافیای طبیعی